سولاریس

اغلب از آن به عنوان پاسخ شوروی به «۲۰۰۱: ادیسه فضایی» یاد میشود، «سولاریس» تارکوفسکی حماسهای روانشناختی در ژانر علمی‑تخیلی است که به جای فضای بیرونی فناوری، بر فضای درونی قلب انسان تمرکز دارد. روانشناس کریس کلوین به ایستگاه فضایی در مدار اقیانوس‑سیارۀ خودآگاه سولاریس فرستاده میشود تا علت جنون خدمه را بررسی کند. پس از ورود، با «مهمانی» مواجه میشود: تجسم فیزیکی همسر فوتشدهاش، هاری، که سالها پیش خودکشی کرده بود.

این فیلم مراقبهای با ضرباهنگ کند درباره اندوه، حافظه و محدودیتهای درک انسان است. تارکوفسکی ایستگاه فضایی را با یادآورهای زمین پر میکند – کتابهای کهنه، نقاشیها و گیاهان – تا محیط استریل را با غنای روح انسان مقایسه کند. سیارۀ سولاریس همچون آیینهای غولپیکر عمل میکند و عمیقترین شرمها و آرزوهای دانشمندان را به سوی خودشان بازمیگرداند. این فیلم کاوشی دلآزار است درباره اینکه آیا میتوانیم واقعاً شخص دیگری را بشناسیم، یا اینکه فقط خاطرات خود را از آنها دوست داریم.

ناتالیا بوندارچوک بازی خیرهکننده و تراژیکی به عنوان «نسخه» هاری ارائه میدهد؛ نسخهای که بهتدریج خودآگاهی پیدا میکند و با این واقعیت که او «واقعی» نیست دستوپنجه نرم میکند. سکانسهای بلند و هیپنوتیزمی فیلم – مانند رانندگی معروف در توکیوی آیندهنگرانه – برای تغییر درک مخاطب از زمان طراحی شدهاند. «سولاریس» اثری عمیق و بهشدت عاطفی است که نشان میدهد حتی در میان ستارگان نیز همیشه توسط چیزهایی که بر روی زمین پشت سر گذاشتهایم تسخیر شدهایم.