La Violonĉela Konĉerto en B-minoro, Op. 104, B. 191, komponita de Antonín Dvořák en 1894–1895, estas konsiderata unu el la plej gravaj kaj esprimplenaj verkoj por violonĉelo en la romantika repertuaro. Verkita dum la restado de la komponisto en Usono, la konĉerto spegulas kaj la influojn de usona muziko kaj la profundon de la ĉeĥa tradicio. La verko estis finita en Novjorko kaj unue prezentita en Londono en 1896, kun la violonĉelisto Leo Stern kiel soloisto, sub la direktado de Dvořák mem.
+
La konĉerto estas strukturita en tri partoj: Allegro, Adagio, ma non troppo, kaj Finalo: Allegro moderato, ĉiu el kiuj havas rimarkindan teman riĉecon kaj muzikan disvolviĝon. La unua movimento komenciĝas per vasta orkestra enkonduko, sekvata de la eniro de la violonĉelo en emocian dialogon kun la orkestro. La ĉefaj temoj estas kontrastaj, de varma liriko ĝis intensa dramo, spegulante la maturecon de la komponisto en la majstrado de la konĉerta formo.
La dua movimento alportas kontemplan kaj lirikan atmosferon, kun influoj de germana lido, en kiu la violonĉelo esprimas vastan gamon de internaj emocioj. Ĝi estas profunde persona sekcio, kiu proponas al la soloisto la ŝancon montri ne nur sian teknikon, sed ankaŭ sian interpretan sentemon. Oni diras, ke Dvořák inspiriĝis en ĉi tiu parto pro la morto de sia bofratino, kun kiu li havis proksiman rilaton dum sia juneco.
la finalo de la konĉerto estas energia kaj plena de vigleco, sed ne sen pripensado. Dvořák reenkondukas temojn el la antaŭaj movimentoj, aldonante ciklan karakteron al la verko. La finalo alportas surprizan noton de melankolio, finante la verkon per modera, eble eĉ nostalgia tono, kiu kontrastas kun la triumfaj konvencioj de la tiamaj romantikaj konĉertoj.
Ĉi tiu konĉerto redifinis la espriman potencialon de la violonĉelo en simfonia muziko, influante komponistojn kiel Elgar, Ŝostakoviĉ kaj Prokofjev. Dvořák pruvis, ke la violonĉelo povas konkuri egalmaniere kun la orkestro, sen perdi sian lirikan voĉon. Majstroverko de lia arta matureco, la Violonĉela Konĉerto en B-minoro restas unu el la plej ofte ludataj kaj amataj verkoj de la ĝenro.