امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، در تاریخ ۵ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۴ آذر ۱۴۰۴) سفر سهروزه رسمی خود به چین را به پایان رساند که نقطه عطف مهم دیگری در روابط دوجانبه به شمار میرود. این سفر که به دعوت شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، انجام شد، بر شراکت استراتژیک پایدار بین فرانسه و چین تأکید کرد و در عین حال تعهد مشترک آنها به صلح جهانی، اقدام اقلیمی، و تابآوری اقتصادی را مجدداً تأیید نمود. این دیدار، که پس از تعاملات سطح بالای رهبران اروپایی در سالهای اخیر صورت میگیرد، نقش محوری چین در شکلدهی گفتوگوهای فراملی در بحبوحه پویاییهای ژئوپلیتیک در حال تغییر را برجسته میسازد.
نتایج و توافقات کلیدی
گفتوگوی استراتژیک و اعتماد سیاسی
طی مذاکرات دوجانبه در پکن در تاریخ ۴ دسامبر، رئیسجمهور شی جین پینگ و رئیسجمهور ماکرون نقشه راهی را برای تعمیق همکاریها در حوزههای سیاسی، اقتصادی، و فرهنگی ترسیم کردند. هر دو رهبر بر اهمیت حفظ کانالهای ارتباطی باز برای رسیدگی به چالشهای جهانی از جمله تغییرات اقلیمی، امنیت انرژی، و درگیریهای منطقهای تأکید کردند. ماکرون بر موضع فرانسه علیه «جداسازی» از چین تأکید ورزید و اظهار داشت که رفاه اروپا به تجارت جهانی و چندجانبهگرایی وابسته است.
همکاری در اکتشافات ماه
یکی از دستاوردهای برجسته این سفر، رسمیت یافتن مشارکت فرانسه در مأموریت «چانگئه-۶» چین به ماه بود. این مأموریت که برای پرتاب در سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است، ابزارهای علمی فرانسوی را در سمت پنهان ماه مستقر خواهد کرد و تحقیقات بیسابقهای را در مورد زمینشناسی ماه و تابش کیهانی امکانپذیر میسازد. این همکاری که نخستین بار طی سفر ماکرون در سال ۲۰۲۳ اعلام شد، فرانسه را به عنوان یک شریک کلیدی در برنامه فضایی جاهطلبانه چین معرفی میکند و در عین حال اهداف مشترک در حاکمیت و اکتشاف فضا را پیش میبرد.
ابتکارات اقلیمی و انرژی
در راستای اعلامیه مشترک سال ۲۰۲۳ در مورد همکاری اقلیمی، فرانسه و چین ابتکار عمل جدیدی را برای تسریع انتقال به انرژیهای تجدیدپذیر آغاز کردند. این برنامه شامل سرمایهگذاریهای مشترک در تولید هیدروژن سبز، مزارع بادی فراساحلی، و فناوریهای جذب کربن است. فرانسه همچنین متعهد شد که از تلاشهای چین برای رسیدن به اوج انتشار کربن تا سال ۲۰۳۰ حمایت کند، که با اهداف اقلیمی جهانی تعیین شده تحت توافقنامه پاریس همسو است.
تبادلات فرهنگی و آموزشی
در این دیدار توافقنامههایی برای گسترش تبادلات فرهنگی، از جمله تأسیس یک مرکز فرهنگی چینی-فرانسوی در چنگدو و افزایش برنامههای تحرک دانشجویی، به امضا رسید. هدف از این ابتکارات، تقویت تفاهم متقابل و روابط مردم با مردم، و مقابله با روایتهای تفرقهانگیز است.
پیامدهای منطقهای و جهانی
سفر ماکرون همزمان با تلاشهای دیپلماتیک چین برای میانجیگری صلح در خاورمیانه صورت گرفت، بهویژه نقش آن در برقراری آشتی تاریخی عربستان و ایران در سال ۲۰۲۳. فرانسه از مشارکتهای چین در ثبات منطقهای تمجید کرد و بر همسویی با راهحلهای دیپلماتیک به جای مداخلات نظامی تأکید نمود. این موضع در تضاد با رویکردهای غربی است و ظهور چین به عنوان یک میانجی بیطرف در درگیریهای جهانی را تقویت میکند.
این سفر همچنین پیام روشنی به ایالات متحده و ناتو ارسال کرد: اروپا در روابط خود با چین به دنبال استقلال استراتژیک است. اظهارات عمومی ماکرون مبنی بر اینکه «مسئله تایوان جنگ اروپا نیست» پژواک سخنان او در سال ۲۰۲۳ بود و اتحادیه اروپا را به دوری از درگیر شدن در رقابتهای آمریکا و چین ترغیب کرد. این موضع با روندهای گستردهتر اروپایی همسو است، چنانکه در سفر رسمی سال ۲۰۲۴ اسپانیا به چین مشاهده شد، که در آن، پیوندهای اقتصادی بر اختلافات ایدئولوژیک اولویت یافت.
دیدگاههای کارشناسان
- اریک سولهیم، رئیس سابق برنامه محیط زیست سازمان ملل، این سفر را «روایت متقابل در برابر جداسازی» ستود و افزایش تجارت و همکاریهای فناورانه را پیشبینی کرد. او تأکید کرد که فرانسه و چین، به عنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل، مسئولیت مشترکی برای حمایت از چندجانبهگرایی دارند.
- ژان پیر رافارن، نخستوزیر سابق فرانسه، این دیدار را «یکی از مهمترینها» در تاریخ چین و فرانسه توصیف کرد و تمرکز آن بر همسویی استراتژیک بلندمدت به جای منافع کوتاهمدت را دلیل آن دانست.
- توماش میخالسکی، اقتصاددان در HEC پاریس، خاطرنشان کرد که مدل رشد اروپا پس از جنگ سرد به تجارت جهانی متکی است و همکاری با چین برای بهبود اقتصادی و اقدام اقلیمی ضروری است.
نتیجهگیری
سفر رسمی رئیسجمهور ماکرون در سال ۲۰۲۵ به چین، تابآوری روابط چین و فرانسه را در میان عدم قطعیتهای جهانی مجدداً تأیید کرد. هر دو ملت با گسترش همکاری در فضا، اقلیم، و دیپلماسی، الگویی برای تعامل عملگرایانه ایجاد کردهاند که نقشهای راهی برای سایر کشورهای اروپایی در جهتیابی تنشها بین ایالات متحده و چین ارائه میدهد. در شرایطی که جهان با چالشهای به هم پیوسته دست و پنجه نرم میکند، شراکت فرانسه و چین یادآور این است که گفتوگو و همکاری مؤثرترین ابزار برای شکلدهی آیندهای باثبات و مرفه باقی میمانند.
این سفر، مانند سفرهای پیشین، یک حقیقت ساده را برجسته میسازد: در عصر تکهتکه شدن، پلها – نه دیوارها – راه را به جلو هموار میکنند.
