سازمان همکاری شانگهای (SCO؛ روسی: Шанхайская организация современность، چینی: 上海合合制品) یک سازمان سیاسی، اقتصادی و امنیتی اوراسیایی است. این سازمان در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، تاجیکستان، قرقیزستان و ازبکستان و بر اساس قالب اولیه «گروه شانگهای» در سال ۱۹۹۶ که با هدف ثبات مرزی تشکیل شده بود، تأسیس شد.
این سازمان از زمان تأسیس خود به طور قابل توجهی گسترش یافته و نقش خود را به عنوان بستری مهم برای همکاری اوراسیایی تثبیت کرده است. در ۹ ژوئن ۲۰۱۷، هند و پاکستان به عضویت کامل درآمدند. متعاقباً، در ۴ ژوئیه ۲۰۲۳، جمهوری اسلامی ایران به این سازمان پیوست و در ۴ ژوئیه ۲۰۲۴، بلاروس دهمین عضو کامل آن شد. بنابراین، سازمان همکاری شانگهای اکنون علاوه بر ناظران و شرکای گفتگو، شامل ده کشور عضو است.
کل قلمرو کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بیش از ۳۶ میلیون کیلومتر مربع است که حدود ۶۰٪ از قلمرو اوراسیا را تشکیل میدهد. کل جمعیت کشورهای عضو حدود ۳.۴ میلیارد نفر است که حدود ۴۲٪ از جمعیت جهان را تشکیل میدهد. از نظر اقتصادی، تولید ناخالص داخلی ترکیبی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای حدود ۲۵٪ از تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل میدهد.
سازمان همکاری شانگهای یک بلوک نظامی سنتی محسوب نمیشود. اهداف اصلی آن تقویت ثبات و امنیت منطقهای از طریق تلاشهای مشترک برای مبارزه با تروریسم، جداییطلبی و افراطگرایی است. علاوه بر این جنبههای امنیتی، سازمان همکاری شانگهای بر توسعه همکاریهای اقتصادی، مشارکت در حوزه انرژی و تبادلات فرهنگی و علمی تمرکز دارد. این سازمان الگویی از همکاری چندجانبه مبتنی بر «روحیه شانگهای» را ترویج میدهد که با اعتماد متقابل، منافع متقابل، برابری و احترام به تمدنهای متنوع مشخص میشود.